“Mình không thể nào xây dựng một doanh nghiệp bằng cách lắp ghép từng phần, từng phần mà phải xây dựng từ cái lõi bên trong, từ giá trị cốt lõi của doanh nghiệp đi ra ngoài, cho đến giá trị và cam kết của khách hàng”. Đó là lời khẳng định của chuyên gia Trần Trí Dũng – Quản lý Khu vực Hà Nội, Chương trình Khởi nghiệp Thụy Sỹ (Swiss EP); Phó Chủ tịch Thường trực, Hội đồng Cố vấn Khởi nghiệp Đổi mới Sáng tạo Quốc gia – trong buổi Huấn luyện “Nghệ thuật chọn vốn và gọi vốn” diễn ra vào ngày 28/08 vừa qua. Buổi huấn luyện đã mở ra một góc nhìn sâu sắc về bản chất của khởi nghiệp và gọi vốn. Do vậy, việc xây dựng doanh nghiệp chưa bao giờ là một bài toán lắp ghép hời hợt, mà là một hành trình đòi hỏi tính kỷ luật và tầm nhìn chiến lược.
Tư duy nền tảng: Bắt đầu từ chữ “Tại sao”
Không có một công thức chung nào cho mọi doanh nghiệp. Mỗi tổ chức cần tự tìm ra hướng đi phù hợp với nguồn lực và bối cảnh thị trường của mình. Trong những cuộc trao đổi ban đầu, mục tiêu của việc trình bày không phải là ép buộc thỏa thuận đầu tư, mà là khơi gợi sự tò mò để nhà đầu tư muốn lắng nghe và tìm hiểu thêm về doanh nghiệp. Dựa trên triết lý của Simon Sinek, khách hàng và giới đầu tư không chỉ bị thuyết phục bởi những gì bạn làm, mà họ quan tâm nhiều hơn đến lý do tại sao doanh nghiệp tồn tại.
Theo đó, một mô hình kinh doanh vững chắc phải giải quyết trọn vẹn bốn khía cạnh: chân dung khách hàng, giá trị cam kết, phương thức tạo doanh thu và cách thức chuyển hóa dòng tiền thành lợi nhuận bền vững. Doanh nghiệp cần được xây dựng có kỷ luật từ giá trị cốt lõi, giống như nguyên lý Rubik: càng phức tạp, càng khó phá ra để lắp lại. Bên cạnh đó, Nhà sáng lập cần giữ sự tỉnh táo để tránh “thiên lệch sống sót”, phải biết nhìn nhận và học hỏi từ những thất bại trên thương trường, thay vì chỉ tung hô những câu chuyện thành công. Cuối cùng, giữa vô vàn những ý tưởng tương đồng, chính khả năng giải quyết vấn đề bằng giải pháp đơn giản và năng lực thực thi hiệu quả của đội ngũ mới là yếu tố tạo nên sự khác biệt.
Quản trị dòng tiền và bài toán nguồn vốn
Dòng tiền là nhiên liệu duy trì “nhịp đập” của mọi doanh nghiệp. Việc thấu hiểu tường tận các dòng tiền ra vào, cũng như kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phí cố định và biến đổi là điều bắt buộc. Khi cần tiếp nhiên liệu, doanh nghiệp có bốn hướng đi chính: huy động vốn cá nhân, vay ngân hàng, tìm kiếm nhà đầu tư thiên thần hoặc gõ cửa các quỹ đầu tư. Mỗi nguồn vốn mang một đặc thù riêng:
- Vay ngân hàng: đòi hỏi tài sản đảm bảo và lịch sử tín dụng rõ ràng.
- Nhà đầu tư thiên thần: thường đầu tư từ giai đoạn sớm, mang lại kinh nghiệm, định hướng và mạng lưới quan hệ.
- Quỹ đầu tư: đặc biệt quan tâm đến khả năng tăng trưởng và thoái vốn trong khoảng 5-7 năm.
Dù lựa chọn nguồn vốn nào, doanh nghiệp cũng phải duy trì Cap Table (bảng cấu trúc cổ đông) gọn gàng và rõ ràng, tránh quá nhiều cổ đông nhỏ lẻ hoặc nhiều cam kết phức tạp gây khó khăn cho các vòng gọi vốn tiếp theo. Đồng thời, việc phân định rạch ròi giữa định giá trước và sau khi gọi vốn (Pre-money và Post-money) là yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ sở hữu và quyền biểu quyết của các bên liên quan..
Góc nhìn của nhà đầu tư và nghệ thuật trình bày
Để nhận được cái gật đầu từ các nhà đầu tư, doanh nghiệp phải vượt qua một bài đánh giá toàn diện. Nhà đầu tư sẽ đánh giá doanh nghiệp từ nhiều tiêu chí: sự phù hợp của giải pháp với thị trường, mức độ đón nhận của khách hàng đối với sản phẩm, tính hợp lý của mô hình kinh doanh, khả năng nâng cấp sản phẩm, cho đến năng lực đội ngũ, kế hoạch tài chính, tính tuân thủ pháp lý, chiến lược gọi vốn và khả năng tăng trưởng đi cùng lợi nhuận.
Bên cạnh đó, quá trình gọi vốn còn là một chuỗi các bước nối tiếp nhau: từ việc xác định số vốn và định giá, chuẩn bị hồ sơ gọi vốn, kết nối nhà đầu tư phù hợp, cho đến thẩm định doanh nghiệp, đàm phán điều khoản và ký kết, thực hiện hợp đồng. Trong đó, Nhà sáng lập cần nhớ một nguyên tắc bất di bất dịch: thương vụ chỉ thực sự hoàn tất khi tiền đã nằm trong tài khoản ngân hàng. Sau đầu tư, doanh nghiệp vẫn cần duy trì báo cáo, minh bạch thông tin và phối hợp với nhà đầu tư.
Để xúc tiến quá trình gọi vốn, bản trình bày gọi vốn (Pitch deck) cần được thiết kế sắc bén, đi thẳng vào vấn đề, thị trường, giải pháp, mô hình kinh doanh và kế hoạch sử dụng vốn. Lời khuyên cho các nhà sáng lập là khi mới tiếp cận các Nhà đầu tư, chỉ nên đưa ra số tiền cần gọi vốn, thay vì chốt ngay tỷ lệ phần trăm cổ phần, nhằm có sự điều chỉnh linh hoạt cho quá trình đàm phán về định giá.
“Chiến lược sinh tồn” khi dòng tiền khan hiếm
Trong những giai đoạn thị trường khó khăn, khách hàng chính là nhà đầu tư quý báu nhất. Việc tạo ra dòng tiền trực tiếp từ người dùng không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động, mà còn là minh chứng về sự chấp nhận của thị trường. Các doanh nghiệp cần tận dụng tối đa sức mạnh của công nghệ để tối ưu hóa vận hành, cắt giảm chi phí và tìm kiếm những khoản vốn nhỏ để đạt điểm hòa vốn.
Quan trọng hơn, gọi vốn là một mối quan hệ ngang bằng và bình đẳng với nhau. Người sáng lập không nên thụ động chờ đợi phản hồi từ nhà đầu tư, mà cần phải tiến hành đánh giá ngược lại nhà đầu tư. Hãy mạnh dạn đánh giá xem họ có thực sự đủ tiềm lực tài chính, uy tín trong ngành, mức độ phù hợp và khả năng đồng hành, hỗ trợ sau khi rót vốn cho doanh nghiệp hay không. Việc tham khảo ý kiến từ các nhà sáng lập đi trước đã từng làm việc với nhà đầu tư đó sẽ mang lại những góc nhìn chân thực nhất.
Hành trình gọi vốn chưa bao giờ đơn thuần là câu chuyện đi tìm dòng tiền. Đó còn là quá trình rèn giũa để xây dựng một cỗ máy kinh doanh thực thụ, nơi vấn đề thị trường được giải quyết rõ ràng, sản phẩm được chấp nhận, mô hình kinh doanh được phát triển, dòng tiền được kiểm soát hiệu quả và đội ngũ có năng lực thực thi. Trong đó, mối quan hệ với nhà đầu tư cần được xác định như một sự hợp tác dài hạn, nơi cả hai bên cùng chia sẻ cơ hội, rủi ro, trách nhiệm và cộng hưởng để tạo ra những giá trị bền vững.
Nếu bạn cũng đang tìm kiếm một lộ trình bài bản để nâng cấp hành trình gọi vốn, đừng bỏ lỡ cơ hội trở thành một thành viên của “Vững Tài chính – Sáng Niềm tin”.
Đăng ký tham gia ngay: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfu7czTkw8BI7Kuls-lW-VQsxxBgmpB6kJ0lJlZ79QDYfF1SQ/viewform
The Art of Choosing and Raising Capital: Building a Business from Core Values
“You cannot build a business by merely assembling parts; you must build it from the inner core, from the core values of the business extending outward, to the value and commitment delivered to customers.” This was affirmed by Mr. Tran Tri Dung – Hanoi Regional Manager of the Swiss Entrepreneurship Program (Swiss EP) and Standing Vice Chairman of the National Advisory Council on Innovation and Entrepreneurship – during the “Art of Choosing and Raising Capital” training session held on August 28. The session opened up a profound perspective on the true nature of entrepreneurship and fundraising. Building a business is never a superficial assembly puzzle, but a journey that requires discipline and strategic vision.
Foundational Mindset: Start with “Why”
There is no one-size-fits-all formula for every business. Each organization must find a path suited to its resources and market context. In initial discussions, the goal of a pitch is not to force an investment deal, but to spark curiosity so that investors want to listen and learn more about the business. Based on Simon Sinek’s philosophy, customers and investors are not only convinced by what you do, but they care much more about why your business exists.
Accordingly, a solid business model must comprehensively address four aspects: customer persona, value proposition, revenue generation method, and the mechanism to convert cash flow into sustainable profit. A business needs to be built with discipline from its core values, similar to the Rubik’s Cube principle: the more complex it is, the harder it is to break apart and reassemble. Furthermore, founders must remain level-headed to avoid “survivorship bias,” learning from market failures instead of solely praising success stories. Ultimately, amidst countless similar ideas, the ability to solve problems with simple solutions and the effective execution capacity of the team are the true differentiators.
Cash Flow Management and the Capital Puzzle
Cash flow is the fuel that maintains the “heartbeat” of every business. Thoroughly understanding cash inflows and outflows, as well as strictly controlling fixed and variable costs, is mandatory. When refueling is needed, a business has four main directions: mobilizing personal funds, bank loans, seeking angel investors, or knocking on the doors of investment funds. Each capital source has its own characteristics:
- Bank loans: Require collateral and a clear credit history.
- Angel investors: Typically invest in early stages, bringing experience, strategic direction, and networks.
- Investment funds: Are particularly interested in growth potential and exit strategies within a 5-7 year timeframe.
Regardless of the chosen capital source, businesses must maintain a clean and clear Cap Table (capitalization table), avoiding too many minor shareholders or complex commitments that complicate future funding rounds. Simultaneously, a clear distinction between Pre-money and Post-money valuations is a crucial factor directly affecting the ownership percentages and voting rights of stakeholders.
The Investor’s Perspective and the Art of Pitching
To get a nod from investors, a business must pass a comprehensive evaluation. Investors will assess the business based on multiple criteria: product-market fit, customer acceptance of the product, the rationality of the business model, product scalability, team capacity, financial plans, legal compliance, fundraising strategy, and growth capability accompanied by profitability.
Furthermore, the fundraising process is a sequence of consecutive steps: from determining the funding amount and valuation, preparing the pitch deck, connecting with suitable investors, to due diligence, term negotiation, signing, and contract execution. Within this, founders must remember an immutable rule: a deal is only truly finalized when the money is in the bank account. Post-investment, the business still needs to maintain reporting, information transparency, and coordination with investors.
To expedite the fundraising process, the Pitch Deck must be sharply designed, cutting straight to the problem, market, solution, business model, and use of funds plan. The advice for founders is that when first approaching investors, they should only state the amount of capital needed, rather than immediately fixing the equity percentage, allowing for flexible adjustments during valuation negotiations.
“Survival Strategy” When Cash Flow is Scarce
During difficult market periods, customers are the most precious investors. Generating direct cash flow from users not only helps the business sustain operations but also serves as proof of market acceptance. Businesses need to maximize the power of technology to optimize operations, cut costs, and seek small funding amounts to reach the break-even point.
More importantly, fundraising is an equal and mutual relationship. Founders should not passively wait for investor feedback but must conduct a reverse evaluation of the investors. Boldly assess whether they truly have sufficient financial capability, industry reputation, alignment, and the ability to accompany and support the business post-investment. Consulting previous founders who have worked with that investor will provide the most authentic perspectives.
The fundraising journey has never simply been a story of seeking cash flow. It is also a refining process to build a true business engine, where market problems are clearly solved, products are accepted, business models are developed, cash flows are effectively controlled, and the team possesses execution capacity. Within this, the relationship with investors must be defined as a long-term partnership, where both parties share opportunities, risks, responsibilities, and synergies to create sustainable value.
If you are also looking for a systematic roadmap to upgrade your fundraising journey, do not miss the opportunity to become a member of “Master the Money Game”.
Register to join now: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfu7czTkw8BI7Kuls-lW-VQsxxBgmpB6kJ0lJlZ79QDYfF1SQ/viewform
